“Een van de invloedrijkste publicaties over behandeling van herseninfarct

Olvert Berkhemer wint Frederik Philipsprijs

Op donderdag 11 mei ontving Olvert Berkhemer, tijdens de Radiologendagen in het WTC in Rotterdam, de Frederik Philipsprijs voor zijn proefschrift ‘Intra‐arterial treatment for acute ischemic stroke’. Professor dr. M. Prokop, de voorzitter van de jury, en Marc Bakker van Philips reikten de check van € 7.500 aan hem uit. De juryvoorzitter: “Zijn publicatie heeft het beleid rondom de behandeling van een herseninfarct wereldwijd veranderd.”
Elk jaar worden in Nederland 25.000 mensen opgenomen met een acuut herseninfarct. Daarvan overlijden er 8.500.¹ De standaard therapie is een intraveneuze toediening van een antistollingsmiddel. Dit moet echter binnen 4,5 uur gebeuren en het middel kent veel contra-indicaties.²-⁴ Bovendien is een intraveneuze therapie minder geschikt voor mensen met veel neurologische uitval.⁵ Bij grote stolsels werkt het stolseloplossend middel niet goed. En dat zijn juist de infarcten waardoor patiënten levenslang in een rolstoel terechtkomen.
Er was dus dringend behoefte aan een alternatief. In 2013 zijn drie Amerikaanse studies gepubliceerd naar manieren om het stolsel te verwijderen via intra-arteriële therapie.⁶ Alle toonden aan dat deze behandeling geen meerwaarde voor de patiënt zou hebben. Toch waren er enkele hoogleraren in Nederland daar niet van overtuigd. Olvert Berkhemer, assistent-radiologie in het AMC, werd in 2011 betrokken bij een onderzoek dat de wereld op z’n kop zou zetten.
Dit kan het verschil betekenen tussen de volgende dag weer lopend naar huis of levenslang in een rolstoel.”

Olvert Berkhemer

Assistent-radiologie, AMC Amsterdam

Olvert Berkhemer: “Het verschil tussen onze studie en die Amerikaanse studies was dat wij gebruik konden maken van nieuwere technieken. De belangrijkste twee criteria die golden waren dat de patiënt zich binnen zes uur na de symptomen had gemeld op de SEH. En dat op een hersenscan een behandelbare acute stop, een occlusie, te zien was. Nadat de familie of de patiënt toestemming had gegeven voor deelname, bepaalde het lot door middel van computerprogramma wie de intra-arteriële behandeling kreeg. Na drie maanden werden alle patiënten nagebeld en werd een vragenlijst afgenomen over de mate van functioneren.”

 

Vier jaar lang werkte Olvert aan de studie. “Na de inclusie van de 500ste patiënt was het moment daar om de onderzoek resultaten te analyseren. Toen wij de resultaten in oktober 2014 presenteerden, ontvingen we een staande ovatie tijdens het congres. Iets wat zeer ongebruikelijk was in de medisch- wetenschappelijke wereld. Er liepen nog vijf andere studies. Omdat onze studie zo ontzettend positief was, hebben die andere studies eerder gekeken naar de data. Die bleken ook positief en toen is er echt doorgepakt: de behandeling werd overal in de westerse wereld uitgerold. Concreet kan dit het verschil betekenen tussen de volgende dag weer lopend naar huis of levenslang in een rolstoel.”

 

Professor dr. M. Prokop is voorzitter van de jury van de Frederik Philipsprijs. “Dit jaar hadden we buitengewoon veel inzendingen, en ook veel sterke inzendingen. Een stuk of vijftien waren er van hoge kwaliteit. We hadden moeite om ze te laten afvallen. Maar wat Olvert Berkhemer heeft bereikt, is zo overtuigend geweest dat hij wel moest winnen.”

Olvert Berkhemer wint Frederik Philipsprijs

Volgens de heer Prokop is Olverts proefschrift een van de invloedrijkste publicaties op geneeskundig gebied in de afgelopen jaren. “Het heeft het beleid rondom de behandeling van een herseninfarct wereldwijd veranderd. Men kijkt nu naar Nederland als het land dat voor het eerst heeft aangetoond dat een intra-arteriële behandeling bij een herseninfarct wel degelijk succesvol is en grote voordelen kan opleveren voor de patiënt. Door zo’n behandeling hebben patiënten, ongeacht hun leeftijd, een veel grotere kans op volledig herstel en een zelfstandig leven.”

 

Olvert was niet alleen eerste auteur van de publicatie in het New England Journal of Medicine. De jury vond het ook belangrijk dat hij zelf veel heeft georganiseerd. De heer Prokop: “Hij is degene geweest die ervoor gezorgd heeft dat de trial ook daadwerkelijk plaatsvond. Het onderzoek is gedegen, multicentrisch - dus niet eenvoudig – en goed opgezet.”

 

Olvert: “Dat was ook een beetje geluk. Door een vader die dol was op computers had ik mezelf leren programmeren. Maar ik heb nooit beseft dat deze bagage van pas zou komen. Bijvoorbeeld bij de database met patiëntengegevens. Door mijn programmeerskills konden we deze helemaal op orde krijgen. Zodra de studie klaar was, konden we de resultaten direct uitdraaien.”

 

Olvert lijkt met zijn dertig jaar de top al te hebben bereikt, maar hij is nog lang niet klaar met het onderzoek. “Wij hebben het effect bewezen tot zes uur. Er is nu een studie die aantoont dat er ook effect is als patiënten tussen 6 en 24 uur op deze manier behandeld worden. Maar hierin waren alleen mensen met goede hersenscans geïncludeerd. Wij willen een studie doen naar de mensen die buiten deze criteria vallen. Een andere grote studie is het beantwoorden van de vraag of het stolseloplossend middel nog nodig is.”

 

En wat hij gaat doen met het prijzengeld? “Nou, ik heb een jaartje geneeskunde in Boston gestudeerd, en daar staat nog een forse rekening van open.”

Wilt u meer informatie over de Frederik Philipsprijs?

Gerelateerde artikelen

  • Substantiële dosisverlaging door iteratieve reconstructie nu aangetoond

    Substantiële dosisverlaging door iteratieve reconstructie nu aangetoond

    30 september was een geluksdag voor Martin Willemink. De jury van de Fredrik Philipsprijs beoordeelde zijn proefschrift ‘Iterative reconstruction for cardiopulmonary computed tomography’ als het beste proefschrift van 2016.