De anatomie en fysiologie van de borst

Buitenaanzicht

De borst is bedekt met huid, maar het stukje huid rond de tepel – de tepelhof – is heel anders dan "normale" huid. Deze donkerdere, gepigmenteerde huid huisvest een verzameling talgklieren, zweetklieren en kliertjes van Montgomery die in actie komen tijdens de zwangerschap en die eruit kunnen zien als kleine bultjes. Ze produceren een antibacteriële olieachtige substantie die de tepel helpt beschermen en geven een lichte geur af om de baby te helpen de tepel te vinden.

De tepelhof omvat ook soepele spiervezels die tepels het vermogen geven om stijf naar voren te staan. Dit gebeurt wanneer de tepel wordt gestimuleerd, dankzij sensorische en tactiele zenuwuiteinden die op de lichtste aanraking reageren.  Binnen in de tepel bevinden zich 10-15 poriën – het eindpunt van de melkkanalen van de borst, vanwaaruit de baby kan drinken.

Binnen in de borst

Als we teruggaan de borst in, zien we dat deze melkkanalen terugleiden naar lobben – de klieren die melk produceren. Dergelijk klierweefsel beslaat zo'n 10-15% van een vrouwenborst. De borst bestaat ook uit vetweefsel, en vezelige banden van bindweefsel die ligamenten van Cooper heten. Deze ondersteunen het gewicht van de borst en geven er de vorm aan.

Tijdens de zwangerschap verkleinen de vezelige bindweefselbanden – en worden de lobben met klierweefsel groter. Terwijl de baby gedurende de eerste maanden in de buik groeit, ontwikkelen zich melkkanalen die zich vertakken. Naarmate de zwangerschap vordert en de progresteronspiegel van de moeder toeneemt, blijven de melklobben verder groeien en begint zich binnen in de melkklier colostrum te vormen in kleine kliertjes.

Terwijl de baby zich ontwikkelt, blijft de colostrumproductie doorgaan. Er ontwikkelen zich ook melkblaasjes, die melkeiwitten produceren en afscheiden. De oxytocinespiegel van de moeder neemt gedurende het laatste trimester toe, resulterend in een verandering in de melkkanalen, die de melk voorwaarts stuwen naar het tepel-en-tepelhofcomplex.

Bloedstroom en afvoer van lymfevocht

Al deze klieren en weefsels zijn afhankelijk van een goede bloedtoevoer. Zo'n 60% van de bloedstroom naar de borst komt van de interne slagader en ader van de borstklier, die aan beide kanten van het borstbeen loopt. 30% wordt aangevoerd via de okselslagader en -ader die vanuit de oksels loopt. Laterale aftakkingen van de tussenribslagaders – slagaders die de ribben voeden – voeren ook bloed naar de borsten toe.

De borsten en hun tepel-en-tepelhofcomplex zijn ook verbonden met een complex lymfevatenstelsel. De plexus van Sappey is een oppervlakkig netwerk dat het lymfevocht afvoert van de borsthuid, tepel en tepelhof.

Dit lymfevocht vloeit naar een dieper lymfevatenstelsel dat verantwoordelijk is voor het borstweefsel. Zo'n 87% van het lymfevocht wordt afgevoerd via het lymfevatenstelsel in de oksels – de overige 13% reist door interne borstlymfeknopen.

Na de geboorte

Nadat de baby is geboren, zijn de borsten klaar om in actie te komen. Plotseling dalen de oestrogeen-, progesteron- en placentair-lactogeenspiegel van de moeder terwijl haar prolactinespiegel stijgt. Dit is een signaal aan de melkklieren om melk te maken voor haar pasgeboren baby. Op dit moment vult colostrum – en later melk – de melkblaasjes en melkkanalen.

Nu moet alleen nog de baby de tepel van de moeder stimuleren. Het gelukshormoon oxytocine gaat aan het werk om de toestroom van melk te stimuleren – terwijl de cellen rond de melkkanalen samentrekken. De baby kan nu heerlijk moedermelk drinken en wordt gevoed met al het goede dat moeder te bieden heeft.

Referenties
1. McGuire K.P. (2016) Breast Anatomy and Physiology. In: Aydiner A., İğci A., Soran A. (eds) Breast Disease. Springer, Cham.