Syd Mead: Sci-fi legende & Philips designer

Wie een lijst samenstelt van de meest invloedrijke sciencefictionverhalen aller tijden, zal een aantal namen met dikgedrukte letters invullen. De dystopische wereld van Blade Runner, de technologische koortsdroom van TRON en de intergalactische ruimtereizen van Star Trek, bijvoorbeeld. Deze genreklassiekers hebben iets gemeen: ze delen een designer. Zijn naam is Syd Mead en hij ontwierp werelden die vandaag de dag nog altijd tot de verbeelding spreken. En terwijl hij dit enorm invloedrijke en innovatieve levenswerk samenstelde, gebruikte hij deze kwaliteiten ook voor Philips, waar hij werkte als productdesigner. 

Wild cat thinking

In de tweede helft van 1968 begint Knut Yran, hoofd Design bij Philips, met het initiatief “Design for tomorrow’s world” (Design voor de wereld van morgen), een designinitiatief voor de voorontwikkelingsfase. Hij noemde het “wild cat thinking” (later ook wild cat sketching en uiteindelijk wild cat dreaming).

In zijn eigen woorden: “Het is belangrijk dat design een kleine afdeling heeft voor wild cat thinking, op afstand. Net zoals de Technologie-afdeling een laboratorium heeft. Dit kleine designlaboratorium moet op afstand zijn van de dagelijkse praktijk en moet puur gebruikt worden voor experimenteel design en voorontwikkeling. Het is niet makkelijk om een brug te slaan tussen kunst en technologie. Het is nog moeilijker om een droom en de werkelijkheid te verenigen. Maar dit is wel noodzakelijk, in onze dynamische en altijd veranderende wereld. Kunstenaars en dromers moeten leren om voor het mogelijke te gaan en onze technische mensen moeten juist leren het onmogelijke na te streven.”

“Binnen ‘wildcat’ werkzaamheden moet de designer vrij zijn in zijn verbeeldingskracht, met de enige restrictie dat zijn ontwerpen moeten bijdragen aan het verminderen van armoede, ondersteuning bieden aan mensen met een handicap, of onderwijsproblemen in ontwikkelingslanden oplossen.” 

Syd Mead: de werkelijkheid, voor op schema

Als onderdeel van deze wildcat-werkzaamheden bracht Philips Syd Mead aan boord. Hij bleef uiteindelijk twaalf jaar betrokken bij het bedrijf en ontwierp onder meer shavers en televisies, terwijl hij ook werkte aan grootse concepten voor de toekomst. Meads visie paste perfect bij Philips: zijn futuristische ontwerpen werkten omdat ze haalbaar waren. Hij omschreef zijn aanpak als “de werkelijkheid, voor op schema” – een term die zowel zijn werk als visueel futurist omschrijft als het instinct van Philips om innovatief en gedurfd te werken, terwijl je met beide benen op de grond blijft staan. "We moeten ons een prachtige toekomst voorstellen en deze nastreven, en misschien komt die dan zelfs wel uit. Ik heb geen tijd om ellende of dystopische scenario’s uit te beelden", aldus Meads.

Deze gedeelde visie verklaart ook waarom Philips überhaupt op zoek ging naar een futurist als Mead. Werken met designers die buiten het gebruikelijke milieu van Philips werkten, reflecteert een diepgewortelde waarde van Philips: het uitdagen van de conventie en de constante zoektocht naar innovatie, om design niet te voorspelbaar en comfortabel te laten worden. 

Mead begon zijn carrière als een designer voor Ford, in hun Advanced Styling’s centrum. Nadat hij daar vertrok om zijn eigen bedrijf te starten, begon hij ook te werken voor Hollywood. Onder meer Star Trek, Aliens, Forbidden Planet, Mission to Mars maakten gebruik van Mead’s product- en setdesigns.

Hoewel Mead voornamelijk werkte aan producten als shavers en koffiezetapparaten, leverde hij ook een grote bijdrage aan TELL: de Teacher-assisting Electronic Learning Link. Deze machine was onderdeel van een toekomstvisie voor een elektronische school. Een reactie van Philips op een stijgende wereldwijde ongeletterdheid en een tekort aan geschoolde leerkrachten. 

Mead voor healthcare

In zijn tijd bij Philips werkte Mead ook aan projecten in de gezondheidszorgtechnologie. Zoals een volledig geïntegreerde zorgomgeving, met de mogelijkheid om deze te personaliseren op basis van de behoefte van de patiënt of de zorgomgeving, zoals een intensivecare-ruimte of een ziekenhuiskamer. Een futuristisch idee. Wild, zeker in de jaren 70. Maar vandaag de dag zijn deze ruimtes zeker niet ver van de werkelijkheid. Nog een voorbeeld van de werkelijkheid, voor op schema. 

Later zou Mead ook werken aan de kantoorruimte. Hij veranderde de rijen aan beeldschermen in een elegant systeem van besturingspanelen. Alle serviceonderdelen werden verbannen naar de kelder en alles, van de bureaus, ladekasten en andere units, was volledig verplaatsbaar en vervangbaar, om te passen bij een constant veranderend werkpatroon.  

Science werkelijkheid?

Wild-cat dreaming draaide om experimentatie. Om het grote gat tussen experimenteel design en de praktische werkelijkheid van productdesign te overbruggen. Zoals Jhr. H.A.C. van Riemsdijk, vicepresident van Philips, het omschreef in zijn speech op het Concern Industrial Design Symposium in 1971: “Het publiek kan designs voor de toekomst accepteren, maar niet designs van de toekomst. Gedurfde creativiteit moet ook geëvalueerd worden op praktische haalbaarheid.” De nalatenschap van Syd Mead is hiervan een geweldig voorbeeld. 

De visie en designs van Syd Mead zijn onderdeel van Philips Design. Soul & Science: een pop-up tentoonstelling in het Philips Museum tijdens Dutch Design Week. Soul & Science kijkt naar de toekomst van de zorg en hoe de wereld waarin we vandaag leven ons toekomstbeeld beïnvloedt. 

17 t/m 25 oktober. Philips Museum.