Susan van der Lei ontvangt Ziedses des Plantes-Philips prijs 2025 voor onderzoek naar minimaal-invasieve behandeling van leveruitzaaiingen bij darmkanker

De studie startte in 2017 en liep tot in 2024. In totaal namen 300 patiënten deel aan het onderzoek naar de effectiviteit van de twee behandelingen. Een van de resultaten is dat thermale ablatie net zo effectief is als traditionele chirurgie als het gaat om overleving. Daarnaast kwam naar voren dat deze methode duidelijke voordelen biedt op het gebied van veiligheid en kwaliteit van leven van de patiënten. “Beeld-gestuurde thermale ablatie veroorzaakt aanzienlijk minder complicaties doordat patiënten niet geopereerd hoeven te worden, maar behandeld worden via kleine sneetjes in de huid”, legt Van der Lei uit. “Daardoor herstellen ze sneller en kunnen ze eerder naar huis.”

Thermale ablatie is de behandeling waarbij, onder begeleiding van bijvoorbeeld CT-beelden, een of meerdere speciale naalden in de tumor wordt geprikt, die vervolgens door verwarming of afkoeling het tumorweefsel laten afsterven. Een onverwachte, maar belangrijke, uitkomst uit Susans onderzoek was dat thermale ablatie in sommige gevallen zelfs betere resultaten oplevert voor de lokale controle van tumoren. Met andere woorden: een tumor kan effectiever worden verwijderd door thermale ablatie. Dit komt waarschijnlijk doordat ablatie, indien nodig, makkelijker kan worden herhaald dan chirurgie. Van der Lei: “Herhaald opereren is vaak niet wenselijk of mogelijk door het littekenweefsel. Dat maakt thermale ablatie voor sommige patiënten een betere behandeloptie dan de chirurgische verwijdering.”

Het zijn waardevolle uitkomsten van de langdurige studie, waarin interventieradiologen en chirurgen nauw hebben samengewerkt om de beeld-gestuurde ablaties uit te voeren. “Een goede samenwerking was de basis. Het was belangrijk om duidelijk te maken dat beide behandelingen elkaar niet uitsluiten, maar juist aanvullen”, zegt Van der Lei. “Uiteindelijk gaat het erom wat voor deze specifieke patiënt de beste behandeling is. De uitstekende samenwerking tussen interventieradiologen en chirurgen was echt cruciaal voor het succes van de studie.”

Het succes van de COLLISION-studie wordt ook gevoeld en gewaardeerd door de sector. Onderzoeker Robbert Puijk won vorig jaar voor zijn rol de Frederik Philipsprijs en Van der Lei valt nu in de prijzen voor haar werkzaamheden. “Deze prijs is een prachtige erkenning voor het hele onderzoeksteam. Dit onderzoek heeft jaren geduurd en het resultaat is het werk van vele mensen, niet alleen van mij”, zegt Van der Lei. “Deze award benadrukt hoe belangrijker het is dat we blijven samenwerking aan innovaties die het leven van patiënten verbeteren.”

Hoewel thermische ablatie inmiddels beschikbaar is in Nederland, is dat lang nog niet overal ter wereld zo. Volgens Van der Lei ontbreekt daar vaak de goede samenwerking tussen de interventieradiologen en chirurgen, of wordt de behandeling niet vergoed door zorgverzekeraars. Ze hoopt dat haar onderzoek de behandeling toegankelijker maakt voor patiënten wereldwijd. “We presenteren onze resultaten op internationale congressen en verspreiden onze bevindingen breed. Iedereen verdient toegang tot de beste zorg.”

Over de Ziedses des Plantes-Philips prijs

Elk jaar reiken de Nederlandse Vereniging voor Interventie Radiologie (NVIR) en Philips de Ziedses des Plantes Prijs uit. De prijs is vernoemd naar prof. dr. B.G. Ziedses des Plantes, één van de grootste pioniers op het gebied van radiologie en uitvinder van de planigrafie, waarmee hij de weg vrijmaakte voor de ontwikkeling van CT en MRI. Met deze prijs wil Philips de innovatie in het vakgebied belonen en stimuleren. De prijswinnaars van dit jaar zijn Stijn Franssen (EMC/UMCU) en Susan van der Lei (AUMC).