SHERPA-onderzoeksconsortium start zeven klinische studies om op AI gebaseerde ondersteunende technologieën voor minimaal invasieve hersen- en kankerbehandelingen te valideren
- Mar 9, 2026
- 5 minuten leestijd
In het kort:
Het vierjarige SHERPA-onderzoeksproject, met een totaalbudget van 21,5 miljoen euro, wordt gecoördineerd door Philips en medegefinancierd door het Innovative Health Initiative (IHI) van de EU en industriële partners
Het project richt zich op het ontwikkelen van geautomatiseerde workflows voor minimaal invasieve neurovasculaire en tumorbehandelingen – klinische procedures waarvoor een tekort is aan personeel en gespecialiseerde expertise
De klinische studies worden uitgevoerd in het Universitair Medisch Centrum Utrecht, het St. Antonius Ziekenhuis, het Universitair Medisch Centrum Hamburg-Eppendorf, het Hôpital Bicêtre AP-HP en het Hospital de la Santa Creu i Sant Pau
Het SHERPA-onderzoeksconsortium, gecoördineerd door Philips, voor zeven klinische studies is van start gegaan. Deze studies zijn bedoeld om de voordelen van AI- en robotica-ondersteunde workflows bij minimaal invasieve behandelingen van hersenaneurysma’s* en levertumoren aan te tonen. Personeelstekorten, in combinatie met de complexe aard van het werk, leggen een aanzienlijke druk op interventieradiologen en interventieneuroradiologen die deze procedures uitvoeren.
Het SHERPA-consortium wil AI-aangedreven technologieën valideren op het gebied van beeldvorming, datavisualisatie, procedureplanning en -begeleiding, ondersteuning bij klinische besluitvorming en het coördineren van het patiënttraject. Deze technologieën zijn ontworpen om repetitieve, tijdrovende taken te automatiseren, besluitvorming te ondersteunen en het leerproces te versnellen, zodat de werkdruk van interventionele (neuro)radiologen wordt verlicht.
Het vierjarige onderzoeksproject wordt medegefinancierd door de industriële partners via bijdragen in natura en aanvullende middelen, alsook door het Innovative Health Initiative (IHI) van de Europese Unie en omvat 16 partners uit zeven Europese landen.
“Het afgelopen jaar heeft het SHERPA-project een getalenteerd team van onderzoekers bijeengebracht. Dat team heeft een technologisch framework ontwikkeld om workflowautomatisering tot een betrouwbare metgezel – een ‘sherpa’ – te maken voor interventionele (neuro)radiologen bij het uitvoeren van een aantal van hun meest complexe procedures”, aldus Bert van Meurs, Chief Business Leader, Image Guided Therapy, bij Philips. “Door een framework te bieden voor de toekomstige toepassing van AI-ondersteunde assistentietechnologieën en de bijbehorende leercurve te versnellen, helpt dit framework om te voldoen aan de toegenomen vraag naar interventionele (neuro)radiologen in Europa en daarbuiten.”
Het SHERPA-project heeft als doel om AI-tools te ontwikkelen die routinetaken vereenvoudigen, de patiëntenzorg verbeteren en de opleiding van de volgende generatie interventionele (neuro)radiologen te ondersteunen.
Irene van der Schaaf
“De vraag naar beeldgestuurde, minimaal invasieve ingrepen is groter dan de groei van het aantal gespecialiseerde medewerkers”, aldus Irene van der Schaaf, hoogleraar neurovasculaire interventionele radiologie aan het UMC Utrecht. "Tegelijkertijd worden ingrepen steeds complexer en ontwikkelt de technologie zich in hoog tempo, waardoor het voor teams moeilijker wordt om bij te blijven. In de interventionele radiologie gaan technologie en menselijke aandacht hand in hand. Artsen moeten zeer technische taken uitvoeren – soms op afstand van de patiënt – en tegelijkertijd persoonlijke zorg en geruststelling blijven bieden. Het SHERPA-project heeft als doel om AI-tools te ontwikkelen die routinetaken vereenvoudigen, de patiëntenzorg verbeteren en de opleiding van de volgende generatie interventionele (neuro)radiologen te ondersteunen."
Innovatie door publiek-privaat partnerschap
Het publiek-private samenwerkingsverband SHERPA bestaat uit vijf partners uit de medische technologie-industrie, vijf academische partners en vijf partners uit onderzoeksorganisaties en medische verenigingen:
- Industriepartners: Philips, Medtronic, Sim&Cure, Interventional Systems, Barco.
- Academische partners: University Medical Center Utrecht (Nederland), University Medical Center Hamburg-Eppendorf (Duitsland), Hôpital Bicêtre AP-HP (Frankrijk), Hospital de la Santa Creu i Sant Pau (Spanje), St Antonius Hospital (Nederland).
- Onderzoeksorganisaties en medische verenigingen: European Institute for Biomedical Imaging Research - EIBIR, Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe – CIRSE, European Society of Minimally Invasive Neurological Therapy – ESMINT, Eindhoven University of Technology – TU/e (Nederland), Human-Factors-Consult – HFC (Duitsland).
Het aanpakken van personeelstekorten en de toegang voor patiënten door de druk op artsen te verlichten
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voorspelt een tekort van 600.000 artsen in de Europese Unie (EU) tegen 2030 [1]. Een van de meest acute tekorten aan artsen doet zich voor in de interventionele radiologie, zelfs in landen als het Verenigd Koninkrijk, die over geavanceerde gezondheidszorgstelsels beschikken [2].
Van de vele verschillende procedures die door interventionele (neuro)radiologen worden uitgevoerd, behoren behandelingen van hersenaneurysma's en levertumoren tot de meest complexe en tijdrovende. Beide zijn afhankelijk van CT- en/of MR-beeldvorming voor de diagnose, realtime beeldvorming voor begeleiding van de procedure en een hoge mate van precisie bij het plaatsen van therapeutische hulpmiddelen. Denk bijvoorbeeld aan bloedstolling inducerende platina-coils om een hersenaneurysma af te sluiten of de percutane inbrenging van ablatienaalden om een levertumor te behandelen. Dit maakt dat deze procedures een zeer hoog niveau van expertise en training vereisen van de operator, en dat kan de toegang van patiënten tot deze procedures beperken.
Het SHERPA-project wil daarnaast interventionisten voorzien van AI-aangedreven ondersteunende technologieën die repetitieve taken automatiseren en de besluitvorming gedurende de gehele workflow te ondersteunen. Hierdoor zullen zij de leercurves versnellen en de precisie en veiligheid verbeteren bij complexe minimaal invasieve ingrepen, zoals de reparatie van hersenaneurysma's en de ablatie van levertumoren.
Tijdens het eerste jaar van het project heeft het consortium met succes AI-algoritmen ontwikkeld om hersenaneurysma's te identificeren die behandeld moeten worden, en algoritmen om de selectie van patiënten en de therapieplanning voor leverablaties te optimaliseren. Het team heeft ook robottechnologie ontwikkeld om de precisie van de procedure te verbeteren en de moeilijkheidsgraad te verminderen, en AI-software om het succes van de behandeling te bevestigen. Deze zijn nu geïntegreerd in georkestreerde end-to-end-workflows voor beide soorten procedures.
Klinische studies van het SHERPA-project
Gedurende de komende drie jaar van het vierjarige SHERPA-project zullen de consortiumpartners een reeks klinische studies uitvoeren om deze ondersteunende technologieën door te ontwikkelen. Daarnaast wil het consortium de voordelen van de technologieën beoordelen op patiëntervaring, optimalisatie van de werkbelasting, tevredenheid van de interventiespecialisten en prestaties.
De vijf onderzoeken naar hersenaneurysma's zullen zich richten op AI-gestuurde aneurysma-detectie, risicovoorspelling en nauwkeurige behandelingsplanning:
- RADAR: AI-gebaseerde aneurysma-detectie op basis van CT- en MR-beeldvorming.
- Aneurysm@risk: AI-gebaseerd algoritme om de groei van aneurysma's en het risico op scheuren te voorspellen.
- ASSIST: AI-ondersteunde apparaatselectie en positioneringsbegeleiding.
- INTERACT: Automatische collimatie en suggesties voor projectiehoeken om beeldvorming voor procedurele begeleiding te optimaliseren.
- SAFO: Evaluatie van een digitale oplossing voor follow-up op afstand voor patiënten met een hersenaneurysma, die gestandaardiseerde monitoring, verbeterde coördinatie en naadloze zorg gedurende het hele patiënttraject mogelijk maakt.
De onderzoeken naar lever- en longtumoren zullen gebruikmaken van respectievelijk geavanceerde beeldvormingstechnologieën en robotondersteunde biopsietechnologieën om de diagnostische nauwkeurigheid en procedurele efficiëntie te verbeteren.
- MISTRAL: Evaluatie van nieuwe Cone Beam CT-workflows om beeldvorming voor percutane leverablatie te optimaliseren.
- RHODES: Evaluatie van robotondersteunde versus vrije longbiopsieën, met een nadruk op uitvoerbaarheid en efficiëntie van het apparaat.
Samen zullen deze studies inzichten opleveren die de acceptatie en toepassing van op AI gebaseerde slimme ondersteunende technologieën door de bredere interventieradiologiegemeenschap zullen ondersteunen.
De SHERPA-website is te bekijken op: https://sherpa-ihi.eu. Bekijk hier video's en interviews over SHERPA. De CORDIS-projectpagina voor SHERPA is hier te vinden en de IHI-factsheet voor SHERPA is hier te vinden.
* Een hersenaneurysma is een zwakke, uitpuilende plek in een bloedvat in de hersenen, die kan gaan lekken of scheuren.
Dit project wordt ondersteund door het Innovative Health Initiative Joint Undertaking (IHI JU) onder subsidieovereenkomst nr. 101194744. Het JU krijgt steun van het onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon Europa van de Europese Unie en de life sciences-industrieën vertegenwoordigd door COCIR, EFPIA, Europa Bío, MedTech Europe en Vaccines Europe. SHERPA wordt gefinancierd door de Europese Unie. De geuite standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten van de Europese Unie of het Innovative Health Initiative Joint Undertaking weer. Noch de Europese Unie, noch de subsidieverstrekkende instantie kan hiervoor verantwoordelijk worden gehouden.
Bronnen
- Zapata T, Muscat NA, Falkenbach M, and Wismar M. WHO Report - From Great Attrition to Great Attraction: Countering the Great Resignation of Health and Care Workers. Eurohealth, Vol.29, No.1, 2023. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/488b01ab-a066-4558-a345-476570fe2802/content
- he Royal College of Radiologists: Clinical radiology - UK workforce census 2020 report. https://www.rcr.ac.uk/media/3gjdr23o/clinical_radiology_census_report_2020.pdf Dit project wordt ondersteund door het Innovative Health Initiative Joint Undertaking (IHI JU) onder subsidieovereenkomst nr. 101194744. Het JU krijgt steun van het onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon Europa van de Europese Unie en de life sciences-industrieën vertegenwoordigd door COCIR, EFPIA, Europa Bío, MedTech Europe en Vaccines Europe. SHERPA wordt gefinancierd door de Europese Unie. De geuite standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten van de Europese Unie of het Innovative Health Initiative Joint Undertaking weer. Noch de Europese Unie, noch de subsidieverstrekkende instantie kan hiervoor verantwoordelijk worden gehouden.
