“Met MRI-geleide biopten vind je vaker agressievere vormen van prostaatkanker”

Caroline Hoeks, winnares van de Frederik Philipsprijs 2014

“Zeer nauwgezet en relevant.” Die pluim kreeg Caroline Hoeks voor haar proefschrift waarmee ze de Frederik Philipsprijs won. Een fraai beeldje van Wil van der Laan en een bedrag van 7.500 euro waren de beloning voor haar onderzoek naar MRI-toepassing bij de diagnose en risicostratificatie van prostaatkanker.

“Ik ben onder de indruk van de prijs. Er was stevige concurrentie, ik heb de andere proefschriften gezien. Het is bijzonder, ik zie het als een kroon op het onderzoek.”

- Caroline Hoeks

Zoals elk jaar werd in september 2014 tijdens de Radiologendagen in Den Bosch de Frederik Philipsprijs uitgereikt. Deze prijs is genoemd naar de man die samen met zijn zoon Gerard in 1891 aan de wieg stond van het hedendaagse Philips. Het proefschrift dat de grootste klinische relevantie, samenhang en wetenschappelijke waarde bezit, is de winnaar. Dat is dit jaar het proefschrift van Caroline Hoeks: Multiparametric MR imaging and MR guided biopsy: prostate cancer diagnosis and risk-stratification, waarmee ze op 4 oktober 2013 aan de Radboud Universiteit Nijmegen de doctorstitel behaalde.Na afloop van de uitreiking en het uitspreken van haar dankwoord zegt een blije Caroline Hoeks: “Ik ben onder de indruk van de prijs. Er was stevige concurrentie, ik heb de andere proefschriften gezien. Het is bijzonder, ik zie het als een kroon op het onderzoek, een pluim voor wat we met de wetenschappelijke groep in Nijmegen hebben bereikt.”

Actieve observatie

Over het proefschrift vertelt ze: “Met MRI-geleide biopten vind je meer klinisch significante prostaatkankers. Voor de patiënt, de uroloog en de rest van het medische behandelteam kun je dus het verschil maken voor het vervolgtraject. Het geeft mogelijkheden voor patient-tailored therapy. ”In Nijmegen loopt het onderzoek naar prostaatkanker al lang. “De onderzoeksgroep die mijn promotor prof. dr. Jelle Barentsz leidt, is een van de koplopers op internationaal niveau. In de groep zitten arts-onderzoekers in de radiologie, urologie en radiotherapie en ook onderzoekers met een technische en biomedische achtergrond, zoals computer aided diagnosis en MR-spectroscopie". De studies in het proefschrift zijn een onderdeel van de wetenschappelijke projecten gericht op diagnose en actieve observatie. Ze legt uit: “Met de klassieke diagnostiek, dus op basis van prostaat-specifiek antigeen in combinatie met echogeleide biopten, worden er relatief veel vormen van prostaatkanker gevonden die waarschijnlijk niet zullen leiden tot het overlijden van hun gastheer. Om onnodige behandeling te voorkomen wordt het moment van radicale therapie uitgesteld en worden patiënten actief geobserveerd. Dat gebeurt met vooraf vastgestelde PSA-controles, lichamelijk onderzoek en echogeleide biopten. Als je op het moment van diagnose al enigszins kunt inschatten hoe agressief een tumor zich zal gaan gedragen, kun je beter de patiënten selecteren bij wie je radicale therapie kunt uitstellen door actieve observatie en vind je ook eerder de patiënten met een agressievere tumor.”

“In deze tijden van efficiënte medische zorg is het relevant om te onderzoeken of een prostaat-MRI kan bijdragen aan het uitsluiten van agressieve vormen van prostaatkanker.”

Opsporen en karakteriseren

Na het behalen van haar doctorstitel is Caroline Hoeks gestart met de opleiding tot radioloog in het Meander Ziekenhuis in Amersfoort. Deze prijs ziet ze als een aanmoediging om door te gaan met wetenschappelijk onderzoek. “Er liggen verschillende uitdagingen. In deze tijden van efficiënte medische zorg is het relevant om te onderzoeken of een prostaat-MRI kan bijdragen aan het uitsluiten van agressieve vormen van prostaatkanker, dus de vormen die de duur of de kwaliteit van leven van een patiënt kunnen ondermijnen. Hiermee zou je fout-positieve testuitslagen en onnodige diagnostiek kunnen voorkomen. 3T MRI en MRI-geleide biopten kunnen daaraan grote bijdragen leveren. Als je met MRI-onderzoek verdachte laesies vindt, kun je gericht weefsel wegnemen uit het veronderstelde meest kwaadaardige deel van de laesie. Met een echo kun je zo’n gebied ook onderzoeken, maar dat blijkt toch veel minder accuraat te zijn om het carcinoom op te sporen en te karakteriseren.”Het prijzengeld komt haar goed van pas: “Dat ga ik besteden aan een hogeresolutie-beeldscherm, dat is heel handig voor een radioloog in opleiding.”

Toepassing

Een van de juryleden, prof. dr. Mario Maas, vertelt wat hem het meest aansprak in het proefschrift. “De gedegenheid van het onderzoek naar de nieuwe MRI-technieken en het klinische belang van wat daarmee is gedaan. Vaak zijn de technieken prachtig, maar wordt het klinisch belang niet goed onderzocht. Hier is de biopsietechniek onderzocht, en die blijkt aan de detectie van kanker een grote bijdrage te leveren. Een goede toepassing is cruciaal voor een nieuwe techniek. En het is een zeer gedegen onderzoek, daar hebben ook de tijdschriften naar gekeken. Dat past in de traditie van de Philipsprijs.”De gemiddelde kwaliteit van de tien inzendingen was hoog, zegt hij. Maar toch: “We dachten dat er wel meer dan tien proefschriften geschreven zouden zijn. De oproep aan de researchgroepen in Nederland zou wel iets nadrukkelijker mogen, want lang niet alle onderzoeksgebieden waren vertegenwoordigd. ”Wie gaat deze handschoen oppakken...?

 

Lees meer over de Frederik Philipsprijs.

 

Frederik Philipsprijs