Verzorging voor moeder en kind
Verzorging voor moeder en kind

Waarom juist het begin van de zwangerschap zo belangrijk is

 

Wist je dat alle organen van je kind al in de eerste 13 weken van de zwangerschap worden aangelegd? Juist die eerste fase is heel bepalend voor de latere gezondheid van je kind. Wat je de eerste weken van de zwangerschap eet, kan jaren later het verschil maken tussen een gezond en een minder gezond kind. Dat blijkt uit onderzoek van prof. dr. Tessa Roseboom, hoogleraar Vroege Ontwikkeling en Gezondheid aan het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. “Met een gezonde levensstijl leg je als moeder de basis voor een gezonde toekomst van je kind.”

Wat we kunnen leren van de Hongerwinter

Het onderzoek van Tessa Roseboom voert terug naar de nadagen van de Tweede Wereldoorlog, in de winter van 1944-1945. Vijf maanden lang wordt het westen van Nederland geteisterd door een ongekende voedselschaarste. Volwassenen moeten het doen met een dagelijks rantsoen van twee aardappels, twee sneetjes brood en een halve suikerbiet. De Hongerwinter, zoals deze winter later is gaan heten, kost aan twintigduizend mensen het leven. Maar daar blijft het niet bij. De gevolgen van de ondervoeding zouden nog lang voelbaar blijven. Tot de volgende generatie aan toe.

 

Uit onderzoek van Roseboom blijkt dat kinderen van “Hongerwinter-moeders” de sporen van die noodlottige winter nog steeds met zich meedragen. Zeventig jaar na dato kregen zij vaker een hartinfarct dan kinderen van moeders die wel voldoende te eten hadden gehad. Ze kregen zelfs twee keer zo vaak een hartinfarct als hun moeder in de eerste 13 weken van de zwangerschap ondervoed was geweest. Ook het cholesterol- en glucosegehalte in het bloed was hoger bij kinderen van deze moeders.

 

“Juist tijdens de vroege ontwikkeling is de invloed van de omgeving het grootst,” legt Roseboom uit. “Wat je als moeder in de eerste fase van de zwangerschap eet, heeft blijvende gevolgen voor de gezondheid van je kind.” Dat effect is later niet meer te herstellen, laat het Hongerwinter-onderzoek zien. “Als moeders na de eerste 13 weken weer voldoende te eten hadden, was de schade al aangericht. Het kind had dan nog steeds een grotere kans op gezondheidsproblemen op latere leeftijd.” 

Wat je als moeder in de eerste fase van de zwangerschap eet, heeft blijvende gevolgen voor de gezondheid van je kind.”

Prof. dr. Tessa Roseboom

Hoogleraar Vroege Ontwikkeling en Gezondheid aan het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam

Eet gezond en gevarieerd

Extreme omstandigheden zoals die in de Hongerwinter kennen we nu natuurlijk niet meer in Nederland. De uitkomsten van dit onderzoek staan echter niet op zichzelf. Andere studies bevestigen het belang van een gezonde start voor het ongeboren kind. Zo heeft overgewicht van de moeder – net als ondergewicht – een nadelige invloed op de ontwikkeling van het ongeboren kind. Kinderen van moeders met overgewicht lopen tot wel 50% meer risico op hart- en vaatziekten dan kinderen van moeders zonder overgewicht1).

 

Een gezond eetpatroon tijdens de zwangerschap is dan ook ontzettend belangrijk, zegt  Roseboom. Maar dat zou geen reden voor stress en overbezorgheid moeten zijn. “Laat je niet bang maken door verhalen dat je moet oppassen met alles wat je eet. Het is vooral belangrijk dat je gezond en gevarieerd blijft eten, met voldoende groenten en fruit.”

Het is vooral belangrijk dat je gezond en gevarieerd blijft eten, met voldoende groenten en fruit.”

Blijf dicht bij jezelf

Natuurlijk is het niet voor elke vrouw even gemakkelijk om een gezonde levensstijl aan te houden. Zeker als je overgewicht hebt. Het is verleidelijk om dan te denken: ‘het maakt toch niet meer uit wat ik eet.’ Je kind heeft echter baat bij elke kleine stap in de richting van een gezonde levensstijl, benadrukt Roseboom. “Het kan heel moeilijk zijn om je favoriete snacks te laten liggen. Zeker als de hormonen door je lijf gieren! Als je daar persoonlijke begeleiding bij kunt gebruiken, zoek dan via je huisarts contact met een diëtist. Hij of zij kan samen met jou naar gezonde alternatieven kijken.”

 

Voldoende beweging is ook belangrijk, voegt Roseboom daaraan toe. “Zoek een vorm van beweging die bij je past,” adviseert ze. “Ik kan me heel goed voorstellen dat je je niet prettig voelt in een strak pakje in de sportschool. Laatst vertelde een zwangere vrouw me dat ze wekelijks boksbewegingen oefende op een bokszak. Dat vond ze heerlijk. Of misschien maak je liever een wandeling door de natuur. Wat je ook doet, het gaat erom dat jij je er comfortabel bij voelt.”

Tessa Roseboom
Zoek een vorm van beweging die bij je past. Wat je ook doet, het gaat erom dat jij je er comfortabel bij voelt.”

Voorkomen is beter dan genezen

Het stoort Roseboom dat we als maatschappij geneigd zijn om met de vinger te wijzen naar aanstaande moeders die er een ongezonde levensstijl op nahouden. “Ik geloof dat elke vrouw het beste met haar ongeboren kind voor heeft. Je kunt vrouwen voortdurend voorhouden dat ze ongezond leven, maar het is beter om hen te helpen bij met veranderen van hun gedrag. De zwangerschap is bij uitstek een moment dat vrouwen zich extra bewust zijn van hun levensstijl.”

 

Roseboom onderzoekt op dit moment wat voor soort ondersteuning het beste werkt voor vrouwen met overgewicht. Ze test een coachingsprogramma waarbij vrouwen met een kinderwens maandelijks persoonlijk advies van een coach krijgen, nog voor ze zwanger worden. “We willen te weten komen of deze vorm van coaching helpt om gezonder zwanger te zijn. Maar ook, of het gunstige langetermijneffecten heeft voor de gezondheid van moeder en kind.” Het onderzoek wordt mede gefinancierd door de Hartstichting. De resultaten wil Roseboom later dit jaar gaan verspreiden via social media, om meer bewustzijn te creëren voor het onderwerp.

 

“Investeren in een goede start van het leven is de beste investering die we als maatschappij kunnen doen,” zegt Roseboom. “Eigenlijk is het heel gek dat je als vrouw pas bij een verloskundige komt wanneer alle organen van je ongeboren kind al zijn aangelegd. Als er meer aandacht komt voor de eerste fase van het leven, dan kunnen we daarmee grote gezondheidswinst boeken.”


De inhoud van dit artikel is gebaseerd op algemene tips en adviezen van de geïnterviewde expert, en dient niet ter vervanging van deskundig medisch advies op basis van de individuele situatie van jou en je kind. Raadpleeg altijd een professional voor advies op maat.

 

1)  Reynolds et al. (2013). Maternal obesity during pregnancy and premature mortality from cardiovascular event in adult offspring: follow-up of 1 323 275 person years. BMJ. http://www.bmj.com/content/347/bmj.f4539

Stel zelf een babyhapje samen!  

 

Jij weet het beste wat je baby nodig heeft. Met de Philips Avent babyvoedingsmaker maak je gemakkelijk zelf een maaltijd voor je kleintje. Stel online een eigen recept samen, deel het met anderen en maak kans op mooie prijzen.