Een gezonde leefstijl is niet compleet zonder voldoende, ongestoorde nachtrust. In het
project ‘Sleep Enhancement’ wordt het fenomeen slaap diepgaand onderzocht. Het doel: oplossingen ontwikkelen die de slaapkwaliteit en slaapbeleving van mensen zoals u en
ik helpen verbeteren. In het ExperienceLab op de High Tech Campus Eindhoven wordt momenteel een speciale ruimte ingericht om slaaponderzoek te kunnen doen.
In het onderzoeksproject werken Philips Research en Philips Design samen in nauw contact met de drie sectoren Consumer Lifestyle, Lighting en Healthcare. Het project richt zich op mensen die, hoewel ze geen medisch vastgesteld slaapprobleem hebben, weten wat het is om niet fit aan de dag te beginnen. In onze hectische samenleving hebben veel mensen daar last van. Roy Raymann, slaapexpert bij Philips Research: “In onze 24-uurs economie werken we hard, hebben sociale contacten en hobby’s, kijken tot laat tv – en omdat we met elektrisch licht en centrale verwarming de dag als het ware hebben kunnen verlengen, trekken we ons steeds minder aan van het natuurlijke dag-/nachtritme. Slaap wordt steeds meer weggedrukt in een hoekje; we beknibbelen erop.”
Daarnaast doet onze leefstijl de kwaliteit van onze slaap geweld aan. Overmaat aan stress en te weinig ontspanning, minder lichamelijke en meer geestelijke arbeid, te veel en op de verkeerde momenten eten en drinken – het is allemaal niet bevorderlijk voor een goede nachtrust. Roy: “Veel mensen lopen rond met een licht slaaptekort. Daar hebben ze iedere dag last van, maar het gekke is: ze accepteren het.”
Fitter, blijer
Slaap bij mensen zonder chronische slaapproblemen is een vrijwel onontgonnen, nog grotendeels onbegrepen onderzoeksgebied. Wel weten we dat voldoende, ongestoorde nachtrust fitter, alerter en blijer maakt: je zit gewoon beter in je vel, neemt meer op en kunt meer aan. “Onbetwist is ook”, zegt Roy, “dat slaap cruciaal is voor het leer- en concentratievermogen, de opbouw van weerstand (immuunsysteem), emotieverwerking en het herstel van de huid.” In het ‘Sleep Enhancement’-project gaat het erom het fenomeen slaap heel goed te leren begrijpen, om met die kennis technologische hulpmiddelen te ontwikkelen die niet alleen de slaapkwaliteit, maar ook de slaapbeleving helpen verbeteren, zegt Liesbeth Scholten, Innovation Director in Strategic Futures Design bij Philips Design. “We benaderen het thema slaap niet vanuit de probleemkant, maar als onderdeel van een totale leefstijl. Met gezonde voeding, genoeg beweging én goede nachtrust kom je al een heel eind als het om je gezondheid en welzijn gaat.”
Belevingsmarkt
Liesbeth wijst op de vele – vaak vergeten – positieve rituelen rondom slaap: samen knuffelen, de kinderen naar bed brengen, lekker ontspannen, uitslapen, ontbijt op bed. “Wij zien een soort belevingsmarkt ontstaan: je gaat niet alleen slapen omdat je moe bent, maar ook omdat je er een leuker mens van wordt – vriendelijker, socialer, energieker, creatiever enzovoorts.” Het onderzoeksteam maakte een overzicht van zo’n beetje alles wat mensen kan beletten goed te slapen. Een lijst van zowel interne, menseigen ‘slaapdieven’ (zoals bijvoorbeeld ongezonde gewoontes) als omgevingsfactoren, zoals te veel licht in de slaapkamer, geluid of een vreemde (hotel)kamer.
De kunst is, zegt Liesbeth, op een snelle, effectieve en niet vervelende manier vast te stellen wat individuen hindert bij het inslapen, doorslapen of ontwaken. “Dat is zeer persoonlijk: de een wordt wakker van die snelweg, de ander slaapt er gewoon doorheen. Je zult dus op individuele personen toegesneden oplossingen moeten verzinnen. Dat moet je meten, liever niet met plakkertjes en draadjes en zelfs niet met een polsbandje, maar als het kan op een contactloze manier, zonder dat men het in de gaten heeft.”
ExperienceLab
Het ontwikkelen van innovatieve sensoren is één van de speerpunten van het project. Onderzoek naar ondermeer biofeedback en geluid- en videobeeldinterpretatie is gaande. De slaaponderzoeksfaciliteit in het ExperienceLab zal die onderzoeken versnellen, verwacht Roy Raymann. “We bouwen een ruimte die in alles lijkt op een gewone slaapkamer zoals thuis, maar vol zit met observatie- en meetapparatuur. Onopvallend en contactloos, testpersonen worden er dus niet door gestoord of geïntimideerd.” Volgende stap is producten te ontwikkelen. “Ideeën volop,” zegt Liesbeth Scholten. “Voorbeelden zijn: coachingsystemen die helpen slaap en ontspanning hun plaats in een gezonde leefstijl terug te geven, slimme lichtoplossingen (toepassingen in hotelkamers en bij jetlag) en geluidmaskerende technieken.
Alleen producten waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat ze echt werken, komen voor marktintroductie in aanmerking”, zegt Liesbeth. “We gaan niets claimen dat we niet kunnen bewijzen.” Roy: “Als we dit goed doen, zie ik Philips een grote niet-farmacologische speler op het gebied van slaapverbetering worden.”
Slaaptekort bij managers door economische crisis
Ruim zeven van de tien managers (72%) kampt met een slaaptekort, zo blijkt uit een enquête die Philips dit voorjaar liet uitvoeren onder 2.513 personen in vijf landen. Philips wilde een indicatie krijgen van de slaapgewoonten van mensen en van hun mate van bekendheid met de effecten van slaap op de gezondheid en de kwaliteit van leven. Philips doet structureel onderzoek naar de levensstijl van mensen en welk effect dit heeft op hoe we slapen. Gemiddeld slapen managers zes en een kwart uur per nacht, circa 20% minder dan de aanbevolen gemiddelde acht uur. Van de ondervraagden wijst 40% de economische crisis als belangrijkste oorzaak aan. Maarliefst 83% gaf aan dat slaaptekort hun werk gemiddeld 6,2 werkdagen per jaar negatief beïnvloedt. Opmerkelijk is dat de Nederlandse manager sneller inslaapt, langer doorslaapt en minder stress ervaart dan collega’s elders. Amerikanen lijden het meest aan slechte nachtrust door werkstress en hebben de meeste tijd nodig om in slaap te vallen. Regelmatig beknibbelen op de nachtrust kan ernstige gezondheidsklachten veroorzaken.
