Hoe zorgt technologie ervoor dat ouderen langer thuis kunnen wonen?

Nederland telt op dit moment zo’n 0,7 miljoen 80-plussers. In 2040 zijn dat er naar verwachting 2 miljoen. Een groot deel van hen zal kampen met chronische ziektes zoals kanker en diabetes. Hoe kunnen ze desondanks veilig en zelfstandig thuis blijven wonen? En hoe krijgen mantelzorgers en zorgverleners een steuntje in de rug door middel van technologie?
We worden steeds ouder, laten nieuwe CBS-cijfers zien. Blijft onze levensverwachting ook in de toekomst stijgen?
“Rond 1855 werden mensen niet ouder dan 40, 45 jaar,“ zegt Marieke van der Waal, als directeur van Leyden Academy on Vitality and Ageing expert op het gebied van de ouder wordende mens. “Maar in de afgelopen honderdzestig jaar is de levensverwachting met zo’n veertig jaar toegenomen. De aanleg van riolering, de beschikbaarheid van schoon drinkwater, antibiotica en goede gezondheidszorg hebben daaraan bijgedragen. Nu is de levensverwachting voor mannen 80 en voor vrouwen 83, dat is de prognose bij de geboorte. En hoe langer je leeft, hoe ouder je wordt. Wie overleeft tot het 65ste levensjaar, heeft gemiddeld nog bijna twintig jaar te gaan. Wie overleeft tot het 75ste levensjaar, heeft als man gemiddeld nog elf jaar en als vrouw veertien jaar voor de boeg. De levensverwachting zal waarschijnlijk nog verder toenemen omdat er op het gebied van de gezondheidszorg steeds meer mogelijk is. Maar dat we nu ouder worden betekent niet dat we ook gezónd ouder worden.”
Harry Angenent, die zich als business development manager bij Philips bezighoudt met eHealth-oplossingen voor senioren, bevestigt dat: “Juist doordat we steeds ouder worden, groeit het aantal kwetsbare ouderen die ondersteuning nodig hebben in het dagelijks leven.”

De hogere levensverwachting gaat dus gepaard met gebreken. Waar moeten we dan aan denken?
Angenent: “Veel mensen krijgen dementie. Daarnaast zijn er ouderen die kwetsbaar zijn in hun gezondheid en die, omdat ze alleenstaand zijn, een groot deel van de dag alleen doorbrengen. Voor beide groepen geldt dat ze meer zorg en begeleiding vragen.”

Van der Waal: “Naast dementie zijn er twee andere grote bedreigingen voor de gezondheid. Hart- en vaatziekten en diabetes type 2 komen veel voor. Daarbij speelt leefstijl een grote rol. Het is een bekend rijtje: bewegen, niet roken, voldoende groente en fruit, weinig alcohol. Dat draagt bij aan een betere gezondheid, ook op latere leeftijd. Toch beseffen veel mensen niet hoe belangrijk dit is. Er is weinig `health literacy’. Niet iedereen is in staat een gezond leven te leiden en bij ziekte op de juiste manier te handelen.”
levensverwachting-65-jarigen

“Ouderen willen graag veilig thuis blijven wonen en zijn daarom bereid hun data te delen.”

Het is nu het beleid dat ouderen langer thuis blijven wonen. Hoe kan eHealth hen daarin ondersteunen?
Angenent: “Het merendeel van de ouderen wil zélf graag in de eigen, vertrouwde omgeving blijven. Hoe kun je faciliteren dat zij dat veilig en zelfstandig kunnen doen - dat is de vraag waar wij bij Philips over nadenken. Daarom bieden we producten aan die gepersonaliseerde zorg op afstand mogelijk maken. We werken daarbij samen met zorgorganisaties, juist opdat dit soort zorg op afstand met gebruik van onze oplossingen deel wordt van de reguliere thuiszorg. Een van onze producten is de CareSensus. Dit is een systeem dat met sensoren in huis het patroon van dagelijkse activiteiten van de oudere monitort, zodat de zorgverlener ziet of het patroon afwijkt. Dan kan er zo nodig vroegtijdig worden ingegrepen. Overigens vervangt het systeem nooit de persoonlijke zorg, het is puur ondersteunend. Een ander voorbeeld is de Medido. Deze slimme medicijndispenser attendeert de oudere erop dat het tijd is om een medicijn in te nemen. Reageert hij of zij niet, dan krijgt de zorgverlener een signaal.”
Zijn er kanttekeningen te plaatsen bij eHealth?
Van der Waal: “Het is nu al mogelijk voor diabetespatiënten om de gegevens omtrent hun bloedsuikerspiegel aan hun mobiele telefoon te koppelen, zodat ze bij te veel fluctuatie zelf maatregelen kunnen nemen. Dit soort toepassingen zal alleen maar toenemen, en dat vraagt om goed databeheer. Het is cruciaal dat de gemeten gegevens kloppen. Ook privacy is een belangrijk aspect. Wie heeft er inzicht in die gegevens – daar moeten mensen zich bewust van zijn.”

Angenent: “Dat klopt. Tegelijkertijd zie je dat veel ouderen een afweging maken. Ze willen graag veilig thuis blijven wonen en zijn daarom bereid om hun data te delen.”

“Dat we ouder worden betekent niet dat we gezond ouder worden.”

Zijn er, naast de gunstige effecten voor de ouderen zelf, nog andere voordelen?
Angenent: “Mantelzorgers hebben hier ook baat bij, ze worden gerustgesteld en ontlast. Met deze monitoringsystemen kunnen zij immers zien hoe het met de alleenwonende oudere gaat en zo nodig handelen. Bovendien kunnen onze eHealth-systemen mogelijk de gezondheidszorg ondersteunen. Een afwijking van het dagelijkse activiteiten patroon kan een vroegtijdig signaal zijn dat er iets aan de hand is. Zorgverleners kunnen dan actie ondernemen voordat de situatie verergert en medische interventie nodig is.”

Langer veilig thuis wonen

Om de kwaliteit van de zorg aan de groeiende groep kwetsbare ouderen te blijven garanderen maar de belasting op zorgverleners te beperken, ontwikkelt Philips eHealth oplossingen die toegesneden zijn op specifieke behoeftes van deze doelgroep. Zo is in de VS het alarmeringssysteem Lifeline een groot succes. “Naast de traditionele alarmknop bevat dit systeem een automatische ‘Fall Alert’, een sensor die een mogelijke val detecteert en vervolgens alarm slaat“, vertelt Marco Matters, Program Director Elder Care Services bij Philips Emerging Businesses.Het gebruik van zulke slimme sensoren biedt mogelijkheden om veel meer zaken te monitoren. Het onlangs gelanceerde CareSensus thuiszorgsysteem is een eHealth platform dat kwetsbare, alleenstaande ouderen helpt langer veilig thuis te laten wonen. Matters: “Een aantal kleine sensoren die onderling met elkaar in verbinding staan, wordt op strategische plekken in het huis geplaatst. CareSensus gebruikt geen camera’s – dat is voor de meeste gebruikers en zorgverleners een geruststellend idee. Met de sensoren kan het dagelijkse activiteitenpatroon van de oudere op afstand bekeken worden, bijvoorbeeld hoeveel activiteit er is en of er wordt geslapen. Via videobellen kunnen de oudere en thuiszorg of mantelzorgers contact met elkaar opnemen.” Het grote voordeel van dit systeem is dat mogelijke problemen snel gesignaleerd en aangepakt kunnen worden.

 Bronvermelding: dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met NRC Branded Content. Lees het artikel hier op NRC.nl.