Het gebit

 

Het gebit is het geheel aan tanden en kiezen (‘elementen’) in de mond. In ons leven wisselen we eenmaal van tanden. Het melkgebit begint doorgaans vanaf ongeveer 6 maanden door te komen. Vanaf ongeveer 6 jaar begint de eerste wisselfase. Hierbij vallen de 20 melktandjes en -kiezen langzaam uit en maken ze plaats voor de 28 tanden en kiezen van het blijvende gebit. Op de leeftijd van gemiddeld 14 jaar is het blijvende gebit voor het grootste gedeelte doorgebroken. Als nieuwe elementen doorkomen kan het tandvlees gevoelig zijn en opzwellen. Dat is niet erg, het gaat venzelf over. Bij veel mensen breken de verstandskiezen tussen het 18e en 24e levensjaar ook nog door. Mét verstandskiezen bestaat het blijvende gebit uit 32 elementen.

 

Het doel van het gebit

 

Een gebit is ingedeeld in een aantal tanden met specifieke functies: snijtanden (de ‘incisieven’), hoektanden (de ‘cuspidaten’) en kiezen (‘molaren’ en ‘premolaren’). De incisieven zijn bedoeld om voedsel mee af te bijten, de incisieven uit de boven- en onderkaak werken samen als een soort schaar – dit komt door heen- en weerbeweging van de kaken. De hoektanden zijn geschikt om voedsel te grijpen en af te scheuren en de kiezen zijn dan weer bedoeld om het voedsel te kauwen en te vermalen voordat het wordt doorgeslikt.

Wat is het melkgebit precies?

 

Omdat de kindermond nog een stuk kleiner is dan een volgroeide, volwassen mond, krijgt een kind eerst een melkgebit: dit zijn kleinere tanden, waarmee het kind in de eerste levensjaren leert kauwen, praten en slikken. Een melkgebit bevat minder tanden dan een blijvend gebit.

 

De eerste melktanden in het kindergebit breken tussen de 6 en 9 maanden door en volgen een vast patroon: zo komen de onderste twee tandjes in het midden als eerste door, waarna middelste snijtanden aan de bovenzijde volgen. Tussen de 24 en 30 maanden is het melkgebit volledig doorgekomen. Het melkgebit speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het blijvend gebit en beïnvloedt zelfs de vorming van het gezicht van het kind.

Wat zijn de verschillen tussen het melkgebit en het blijvende gebit?

 

Het grootste verschil tussen het melkgebit en het blijvende gebit is het aantal tanden: bij een melkgebit is dat 20, bij een blijvend gebit 32 (of 28, als de verstandskiezen niet zijn doorgekomen). De snijtanden van het blijvend gebit een kartelrand en melktanden niet. Deze kartelrand verdwijnt vanzelf door natuurlijke slijtage. Blijvende tanden en kiezen hebben sterker glazuur dan melktanden en -kiezen. Naast de witte melktanden lijken de blijvende voortanden donkerder en/of geler van kleur. Dit is normaal. Als het volledige blijvende gebit doorgekomen is valt dit niet meer op.

Van het melkgebit naar het blijvend gebit

 

Hoewel het per kind kan verschillen, beginnen de meeste kinderen met tanden wisselen vanaf ongeveer 6 jaar. Dan komen de tanden van het blijvend gebit naar de oppervlakte en lossen de wortels van de melktanden en -kiezen op. Met als gevolg dat de melktand losraakt en uiteindelijk uitvalt (al dan niet met behulp van wat wrikken).

 

Rond het 12e jaar is het nieuwe gebit meestal volledig doorgekomen. Deze wisselperiode – die bij sommige kinderen pas veel later kan beginnen – is van belang bij de vorming en ontwikkeling van het blijvende gebit. Omdat de nieuwe tanden nog poreuzer van samenstelling zijn, zijn ze ook vatbaarder voor beschadiging en gaatjes. Goed poetsen met fluoridetandpasta is dan ook cruciaal.

Tanden poetsen bij en met kinderen: waar moet je op letten?

 

Al vanaf het moment dat de eerste melktanden doorkomen kun je beginnen met (voorzichtig) poetsen. Het is aan te raden om zo snel mogelijk te beginnen met peuter-fluoridetandpasta. Tot 2 jaar volstaat één keer per dag poetsen. Vanaf 2 jaar is het aan te raden om twee keer per dag te poetsen. Vanaf 5 jaar kan fluoridepasta voor volwassenen worden gebruikt.

 

Laat kinderen al snel zelf poetsen, maar begeleid hen hierin goed. Poets de tanden van een kind tot ongeveer 10 jaar sowieso altijd nog even na.

 

 

Lees meer over tandenpoetsen bij kinderen

Producten voor een goede mondhygiëne