‘Adaptive Healing Rooms’: slimme, aanpasbare voorzieningen in patiëntenkamers bevorderen herstelproces

oktober 18, 2011

Er is inmiddels veel bewijs dat een ziekenhuispatiënt meer kans heeft op spoedig herstel naarmate hij meer contact heeft met de buitenwereld, dat wil zeggen zonlicht ziet, het ritme van de natuur kan volgen en een aangenaam uitzicht heeft. De meeste ziekenhuiskamers vormen echter nog steeds een sterk ‘geïnstitutionaliseerde’ omgeving: de patiënt wordt als het ware opgesloten in een kunstmatige ruimte, die hem grotendeels vreemd voorkomt en weinig mogelijkheden biedt om zintuiglijke prikkels aan te passen aan zijn individuele behoeften. Philips Research ontwikkelt momenteel innovatieve nieuwe concepten voor aanpasbare voorzieningen in patiëntenkamers aan de hand van ervaringen van patiënten en de behoeften van ziekenhuispersoneel. Een dergelijke omgeving kan genezingsbevorderende prikkels bieden, afgestemd op de psychologische en lichamelijke behoeften van de individuele patiënt.

 

Nadruk op herstel na beroertes
Beroertes hebben grote gevolgen voor de slachtoffers en zorgen voor hoge zorgkosten. Volgens gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie krijgen jaarlijks 15 miljoen mensen over de hele wereld een beroerte. Vijf miljoen slachtoffers overlijden en bij nog eens vijf miljoen leidt de beroerte tot blijvende invaliditeit. Bovendien is het herstelproces vaak lang en moeizaam. Een patiënt die een beroerte heeft gekregen, brengt gemiddeld één tot twee weken in het ziekenhuis door, gevolgd door een maandenlang verblijf in een gespecialiseerd revalidatiecentrum. Dit gaat gepaard met hoge zorgkosten en zorgt voor een enorme inbreuk op het leven van de patiënt en zijn naasten. Maar er waren meer redenen voor Philips om zich bij het onderzoek naar nieuwe zorgomgevingen die het genezingsproces van patiënten bevorderen in eerste instantie te concentreren op beroertes. Slachtoffers van een beroerte ondergaan in de loop van hun ziekenhuisverblijf ook grote veranderingen in hun geestelijke en lichamelijke vermogens. Dat maakt hen tot een ideale groep om te onderzoeken hoe het herstelproces kan worden bevorderd door de directe omgeving aan te passen aan de voorkeuren en behoeften van de patiënt.

 

Zonneschijn en een blauwe hemel
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat patiënten in kamers aan de zonzijde van een gebouw sneller herstellen dan patiënten die in andere kamers verblijven. Helaas bieden niet alle patiëntenkamers voldoende daglicht. Onderzoekers van Philips Research hebben daarom een kunstmatig ‘dakraam’ ontwikkeld, dat zorgt voor helder, zonnig wit licht op het bed van de patiënt en tegelijkertijd een blauwe hemel nabootst, compleet met subtiele veranderingen in de lichtsterkte. Dit uitzicht op een blauwe hemel biedt patiënten nog een voordeel dat het herstel aantoonbaar bevordert: de mogelijkheid om uit te kijken op een natuurlijke omgeving. Omdat er met landschappen een vergelijkbaar effect kan worden bereikt, onderzoekt Philips momenteel de mogelijkheden voor gesimuleerde uitzichten.

 

Dag-nachtritme in stand houden
Naast het juiste soort licht en uitzicht onderzoekt Philips ook of het kunstmatige dakraam en gesimuleerde landschappen kunnen worden gebruikt om het dag-nachtritme van de patiënt te handhaven. Ziekenhuizen hebben vaak kunstverlichting die de hele dag aanstaat en altijd dezelfde lichtsterkte heeft. Dit kan leiden tot een verstoring van het dag-nachtritme en bijbehorende slaapproblemen. De Philips-onderzoekers experimenteren momenteel met een techniek die ‘aanpasbaar dagritme’ wordt genoemd. Hierbij worden het kunstmatige dakraam en de getoonde uitzichten gekoppeld aan de verlichting en geluidsinstallatie in de kamer, zodat de omstandigheden in de ruimte kunnen worden aangepast aan het tijdstip en de dagindeling in het ziekenhuis. Het is dan bijvoorbeeld niet meer nodig om een patiënt ’s ochtends vroeg plotseling wakker te maken voor een doktersronde. In plaats daarvan wordt de patiënt rustig en geleidelijk wakker in de daaraan voorafgaande periode. ’s Avonds kan de patiënt op de slaap worden voorbereid met behulp van passende verlichting, beelden en geluiden.

 

Oriëntatie ondersteunen
In de eerste dagen na een beroerte is een patiënt vaak gedesoriënteerd en verward en heeft hij weinig besef van tijd. Dit komt niet alleen door stress, maar ook doordat belangrijke delen van de hersenen door de beroerte zijn aangetast. Daardoor kunnen mensen bijvoorbeeld woorden of cijfers niet meer begrijpen, of ze hebben moeite met klokkijken. Philips Research ontwikkelt hiervoor een interactief oriëntatiescherm dat de tijd, datum en andere gegevens zó presenteert dat ze optimaal worden begrepen door de patiënt. De onderzoekers zijn tevens een systeem aan het ontwikkelen dat automatisch herkent wie zich in de kamer bevindt en de naam en functie van die persoon op het scherm weergeeft. Hierdoor zijn patiënten minder verward over de mensen met wie ze te maken krijgen. Het beeldscherm zou ook kunnen worden gebruikt als hulpmiddel bij het onderhouden van contacten. Mensen kunnen elektronische beterschapskaarten via het scherm versturen en de patiënt kan video-chatten met vrienden en familie.

 

Overbelasting voorkomen
Hoewel de systemen gebruikmaken van geavanceerde technologie, hebben de wetenschappers van Philips veel gedaan om de techniek aan het zicht van de gebruiker te onttrekken door middel van zeer intuïtieve gebruikersinterfaces. Veel slachtoffers van beroertes zijn immers ouderen, die vaak minder vertrouwd zijn met technologie. Daarnaast hebben veel patiënten te kampen met visuele, auditieve of cognitieve beperkingen, afhankelijk van de delen van de hersenen die door de beroerte zijn aangetast. Een patiënt mag daarom niet teveel worden belast in de eerste dagen na de beroerte. Philips ontwikkelt manieren om de mate van interactiviteit in de kamer aan te passen, zodat patiënten geleidelijk meer controle krijgen als zij daar klaar voor zijn.

 

Speciale afdeling in Philips Experience Lab
Het onderzoek van Philips in het kader van dit project werd aanvankelijk uitgevoerd in ziekenhuizen. Neurologen, patiënten en medewerkers werden geobserveerd en ondervraagd om inzicht te krijgen in de behoeften van eindgebruikers. De naar aanleiding hiervan opgestelde concepten voor aanpasbare voorzieningen zijn inmiddels doorontwikkeld tot prototypes en geïnstalleerd in de nieuwe ‘Hospital Area’ van het Philips Experience Lab in Eindhoven. De Hospital Area is een speciale onderzoeksomgeving die het mogelijk maakt om de reacties en ervaringen van een groot aantal betrokken partijen te peilen. Door betrokken partijen te laten zien hoe de prototypes werken en hen naar hun mening te vragen, kunnen de Philips-wetenschappers de concepten aanpassen en optimaliseren totdat ze in echte ziekenhuizen kunnen worden gebruikt voor klinisch onderzoek met echte patiënten. Philips hoopt begin 2012 te kunnen starten met dergelijke klinische onderzoeken in ziekenhuizen.

 

Meer informatie: